Hoogbegaafdheid: onderzoek en begeleiding

Als je kind anders denkt, voelt of leert

Misschien merk je al langer dat je kind veel nadenkt, opvallende vragen stelt of een sterk gevoel heeft voor wat eerlijk is. Schoolwerk lijkt soms te makkelijk, terwijl de resultaten daar niet altijd bij passen.

 

Of je kind doet het op school ogenschijnlijk prima, maar komt thuis uitgeput, boos of verdrietig uit school. Sommige kinderen voelen zelf vooral: ik ben anders dan de rest.

 

Hoogbegaafdheid kan veel moois brengen, maar ook vragen oproepen. Voor je kind, voor jullie als gezin en op school.

Onderzoek en begeleiding kunnen helpen om beter te begrijpen wat er speelt en vooral: wat jouw kind nodig heeft.

 

Hoogbegaafdheid is meer dan een hoog IQ

Hoogbegaafdheid en hoogintelligentie worden vaak als hetzelfde gezien. Maar er is een verschil. Er bestaat geen definitie van hoogbegaafdheid waarover iedereen het volledig eens is.

 

Een hoge intelligentie speelt een belangrijke rol en een IQ rond 130 of hoger wordt vaak als grens gebruikt. Maar hoogbegaafdheid gaat over meer dan intelligentie alleen. Er kunnen bijvoorbeeld kenmerken voorkomen als:

• een sterk rechtvaardigheidsgevoel;
• gevoelig en intens beleven;
• veel en diep nadenken;
• een rijke fantasie en creativiteit;
• kritisch denken en veel vragen stellen;
• een sterke behoefte aan autonomie;
• hoge verwachtingen van zichzelf of anderen.

 

Niet ieder hoogbegaafd kind laat al deze kenmerken zien. Een hoogbegaafd kind is in de eerste plaats zichzelf, met een eigen karakter, interesses, sterke kanten én dingen die moeilijker gaan.

 

“Maar je bent toch zo slim? Dan moet je dit toch kunnen?” is dan ook een misvatting.

 

Een hoge intelligentie betekent niet dat je overal goed in bent. Een kind kan complexe verbanden snel doorzien en tegelijkertijd moeite hebben met plannen, automatiseren, spelling of sociale situaties. Ook hoogbegaafde kinderen kunnen bijvoorbeeld dyslexie, ADHD of autisme hebben. Soms kunnen een hoge intelligentie en andere kenmerken elkaar zelfs gedeeltelijk verhullen.

 

Daarom gaat goed onderzoek niet om het afvinken van kenmerken of het plakken van een label. Het gaat om de vragen: wie is jouw kind, waar liggen de sterke kanten, wat kost moeite en wat heeft je kind nodig?

 

Hoogbegaafdheid op school

Sommige hoogbegaafde kinderen passen zich sterk aan en laten op school weinig zien van wat hen moeite kost. De spanning komt dan soms pas thuis naar buiten. Andere kinderen raken hun motivatie kwijt of gaan onderpresteren.

 

Passend onderwijs gaat bovendien verder dan alleen moeilijkere opdrachten. Ook hoe de leerstof wordt aangeboden maakt verschil. Een top-down benadering (eerst het grotere geheel begrijpen en daarna de details) kan bijvoorbeeld beter aansluiten bij de manier van denken.

 

Daarnaast is leren leren belangrijk. Wanneer leren lange tijd vanzelf gaat, krijgt een kind weinig gelegenheid om te oefenen met doorzetten, fouten maken en opnieuw proberen. Naast succeservaringen zijn daarom ook veilige faalervaringen nodig: ervaren dat iets moeilijk mag zijn en ontdekken wat je kunt doen als het niet meteen lukt.

 

Samenwerking met school is hierbij waardevol. Samen met de leerkracht, mentor of andere betrokkenen kan worden gekeken naar passende instructie, uitdaging en begeleiding.

 

Binnenwijs heeft daarnaast ruime ervaring met leren leren, plannen en effectieve leerstrategieën. Lees hier meer over Leren leren & plannen.

 

Hoogbegaafdheid thuis

Hoogbegaafdheid kan ook binnen het gezin vragen oproepen.

Misschien herken je discussies over een regel die volgens je kind niet logisch is. Een simpel “omdat ik het zeg” werkt niet en een nee wordt niet zomaar geaccepteerd.

• Waarom dan?
• Maar dat is toch niet eerlijk?
• Gisteren mocht het wel.

 

Ook sterke emoties, perfectionisme, een sterke eigen wil of behoefte aan autonomie kunnen voor spanning zorgen. Je wilt je kind serieus nemen en ruimte geven, maar tegelijkertijd zijn grenzen en duidelijkheid nodig.

 

Ouderbegeleiding kan helpen om beter te begrijpen wat achter het gedrag zit en hoe je daarop kunt aansluiten, zonder dat alles een discussie hoeft te worden.

 

Onderzoek naar hoogbegaafdheid

Bij een hoogbegaafdheidsonderzoek wordt breder gekeken dan alleen naar een IQ-score. Intelligentieonderzoek is een onderdeel. Daarnaast wordt gekeken naar de ontwikkeling van je kind, wat de ouder en school zien, kenmerken van hoogbegaafdheid en de manier waarop je kind leert en werkt.

 

Ook de observaties tijdens het onderzoek zijn waardevol. Hoe pakt je kind een nieuwe of moeilijke taak aan? Wat gebeurt er als iets niet meteen lukt? Hoe reageert je kind op herhaling, hulp of juist meer vrijheid? En wat gebeurt er wanneer de opdrachten complexer worden?

 

Zo ontstaat een breder beeld dan een IQ-score alleen.

 

Het doel is niet om het label hoogbegaafd te kunnen gebruiken. Het doel is begrijpen wat er speelt en wat jouw kind thuis en op school nodig heeft om zich goed te kunnen ontwikkelen. 

 

Begeleiding bij hoogbegaafdheid

Soms is onderzoek niet nodig of is al duidelijk dat een kind hoogbegaafd is, maar loopt hij of zij ergens vast.

Begeleiding kan bijvoorbeeld gericht zijn op:

• perfectionisme en faalangst;
• omgaan met fouten en tegenslag;
• leren leren en plannen;
• motivatie en onderpresteren;
• omgaan met sterke emoties;
• zelfbeeld en het gevoel anders te zijn;
• aansluiting bij anderen;
• autonomie en grenzen.

 

Daarbij kan begeleiding van ouders en samenwerking met school onderdeel zijn van het traject. Zo kijken we niet alleen naar het kind, maar ook naar wat er in de omgeving nodig is.

 

Herken je jouw kind hierin?

Misschien vraag je je af of er sprake is van hoogbegaafdheid. Of weet je dat al, maar zoek je hulp omdat je kind thuis of op school vastloopt. Je hoeft vooraf niet precies te weten welk onderzoek of welke begeleiding passend is.

 

Plan gerust een vrijblijvende kennismaking.

Samen kijken we wat jouw kind nodig heeft om weer met vertrouwen verder te kunnen.